  |
|||||||||||
Ściągnij formularz |
ARTYKUŁY O SZCZUPAKU |
||||||||||
|
Zapraszamy do lektury artykułów poruszających tematykę ochrony szczupaka w naszych wodach. Artykuły traktujące o biologi szczupaka znajdziesz w dziale Esox Lucius. Artykuły: "Szczupaki - nasze bogactwo naturalne" - Piotr Piskorski "Wypuszczaj je właściwie - Podbieranie szczupaków" - Pete Maina, Esox Angler, Spring 2003 "Catch&Release - polowanie na czarownice" - Frank Weissert "Uwagi o odłowach, zarybieniach i ochronie szczupaka w jeziorach Polski" - Doc. dr hab. Arkadiusz Wołos "Szczupak w skali mikro Przedsiębiorstwa Rybackiego Złocieniec sp. z o.o." - Mariusz Bryła "Wypuszczaj je właściwie - Chwytanie szczupaka" - Pete Maina, Esox Angler, Winter Issue "Wypuszczaj je właściwie - Sumienny C&R" - Frenk Elings, Esox Angler, Fall Issue "Wypuszczaj je właściwie - Styl brytyjski" - David Lumb, Esox Angler, Summer 2002 "Szczupak i łowienie szczupaków w Holandii" - Bertus Rozemeijer "Wypuszczaj je właściwie - Szybkie wypuszczanie szczupaków w celu zmniejszenia ich śmiertelności" - Ross Fisher, Esox Angler, Winter 2003 "Wypuszczaj je właściwie - Rozmowa z Markiem Thorpe" - Esox Angler, Summer 2003 "Wypuszczaj je właściwie - Zadziory, obcinaki i inne rzeczy" - Pete Maina, Esox Angler, Spring 2004 "Ratuj szczupaka - ale jak?" - Wojciech Górny "Obchodzenie się, podbieranie i wypuszczanie szczupaków w pojedynkę" - Pete Maina "Dlaczego stosować metodę Złów i Wypuść (Catch and Release)" - Jack Penny "Uchwyty pionowe i czas poza wodą: Krytyczne zagadnienia w kwestii trzymania i uwalniania okazów szczupaka" - Michael Butler "Wypuszczanie dużych ryb w celu utrzymania zdrowych łowisk" - Sarah Simpson "Wypuszczanie - Zróbmy to dobrze!" - Brad Latvaitis, Musky Hunter, February/March 2004 Odpływają... ale czy przeżyją? Ichtiolodzy podjęli pytanie o obchodzeniu się z rybą.  Jak większość wędkarzy wie, szczupaki są szczytowym drapieżnikiem w rybim łańcuchu pokarmowym, i jako takie, kilka szczupaków jest dostępnych na każdy akr wody. Łowisko nigdy nie utrzyma masowych odłowów swojego topowego drapieżnika. Mimo że duże szczupaki są trudne do złowienia, wraz ze wzrostem ilości wędkarzy polujących na ten gatunek, możliwość masowych odłowów staje się rzeczywistością poza jedną "prostą" czynnością - udanym uwolnieniem zdobyczy. Ród szczupaków został pobłogosławiony przez pionierów posiadających wyjątkową zdolność przewidywania. Ich wizje stały się warunkiem powstania znakomitych łowisk szczupaków. W 1966 roku, Gil Hamm założył spółkę "Muskies Inc." i zachęcał do filozofii "złów i wypuść" (Catch&Release - C&R) w 1968 roku. Pionierskie wysiłki Gila zaowocowały skromnym 20% współczynnikiem potwierdzonych wypuszczeń w 1970 roku, w którym uczestniczyli tylko członkowie "Muskies Inc.". Do 1974 roku współczynnik uwalnianych ryb wynosił 82% i średnio 86% przez resztę lat '70. W latach '80 średnia potwierdzonych wypuszczeń osiągnęła 95%. Zdumiewająco od 1990 roku odnotowano przeszło 99% potwierdzonych przypadków wypuszczenia zdobyczy. Co ważne, filozofia "złów i wypuść" rozpowszechniła się pośród łowców szczupaków i faktycznie została przyjęta przez właścicieli łowisk czego dowodzą ciągle rosnące ograniczenia wymiarów zatrzymywanych ryb. Wyraźnie "C&R" jest wyjątkowo skuteczne. Oczywistym jest, że wiele ryb spośród wypuszczonych przeżywa i pozostaje częścią zasobów danego akwenu. Jednakże jak skuteczni jesteśmy? Jak wiele z wypuszczonych szczupaków doświadcza nagłej lub opóźnionej umieralności? Czy silny stres wywołany złowieniem i wypuszczeniem może wpływać na biologiczne procesy takie jak reprodukcja i wzrost? Jak konkurencyjna jest ranna ryba, która wróciła do łowiska? Niestety, ponieważ wypuszczone ryby tracimy z oczu i myśli, jak już raz odpłyną, wiele pytań dotyczących "C&R" pozostaje bez odpowiedzi i może nigdy nie zostać wyjaśnionych. Całkowite odzyskanie sił nie jest gwarantowane tylko dlatego, że wyczerpana ryba jest uwalniana. Literatura ichtiologiczna dotycząca "C&R" utrzymuje, że może wystąpić śmiertelność w przedziale od minimalnej do znaczącej! Różnice w wynikach są bez wątpienia związane z interakcjami pomiędzy dużą liczbą zmiennych, które wpływają na przeżywalność. Jak są mierzone rodzaje wewnętrznego stresu, mogącego powodować śmierć wypuszczonej ryby? Jakie są rodzaje zewnętrznego stresu? Czy możliwa jest minimalizacja znaczących rodzajów stresu, żeby maksymalizować zdolność wypuszczonej ryby do przeżycia? Stres wewnętrzny Pomiary Upraszczając naukowcy używają krwi i tkanki mięśniowej ryb jako indykatorów poziomu stresu. W pracach na temat "C&R", grupa "wypoczętych" ryb jest porównywana z grupą ryb, która albo była poddana obciążeniom aż do wyczerpania, albo grupą ryb rzeczywiście uczepionych na haczyk i linkę, holowanych do wyczerpania. W tym kontekście, wyczerpanie jest definiowane jako stan ryby, w którym ryba już nie odpowiada na poganianie, lub zahaczona na haczyku i lince zaprzestaje walczyć i nie odpowiada na zwiększanie naprężenia linki (tj. kiedy jest gotowa do podebrania). Następnie wypoczęta grupa i ryby wyczerpane są poddawane narkozie, pobiera się próbki krwi i tkanki mięśniowej i analizuje. W badaniach, w których w przeciągu interwału czasowego pobiera się wiele próbek krwi, zarówno grupa wypoczęta i wyczerpana może być zaopatrzona w wenflony, które umożliwią pobranie wielu próbek krwi przy minimalnym dodatkowym stresie. Generalnie, poziom metabolitów we krwi, hormonów i jonów (osocze kwasu mlekowego, glukoza, kortyzol, sód, potas i chlorek) i metabolitów mięśni (kwas mlekowy, glikogen, fosfokreatyna i adenozynotrójfosforan) jest określony. Wyniki ryb wypoczętych są porównywane z wynikami ryb wyczerpanych. Wyniki otrzymane z jednego gatunku ryb są ogólnie uważane za odpowiednie dla innych gatunków. Wyczerpane ryby doświadczają znaczących wewnętrznych zmian (tj. zmiany fizjologiczne) w porównaniu z wypoczętymi rybami. Wiele z wewnętrznych zmian jest pierwotnie znaczących, ale zdają się powracać do niemal wypoczętego poziomu w przeciągu krótkiego (2 godziny) okresu odzyskiwania sił. Inne wewnętrzne zmiany, takie jak niemal całkowite zużycie glikogenu w mięśniach (zasób energii) i dużych wzrostów kwasu mlekowego w mięśniach i we krwi (produkowanego podczas metabolizmu glukozy przy braku tlenu) mogą być na tyle poważne, aby prowadzić do śmierci. Kilku badaczy wskazuje, że śmiertelność jest prawdopodobnie wynikiem kumulatywnych skutków wielu subletalnych zmian. W rzeczywistości, ryba pierwotnie wydająca się powracać do normy często ginie. Wyraźne wewnętrzne zmiany (zaburzenia fizjologiczne) są jasno przypisywane wyczerpaniu wynikającemu z wędkowania. Jakie są rodzaje zewnętrznego stresu, który może przyczyniać się do śmiertelności wśród ryb? Stres zewnętrzny Kilka rodzajów zewnętrznego stresu, powstających podczas wędkowania, zostało zidentyfikowanych jako potencjalnie przyczyniających się do śmiertelności. Na przykład:
Przeglądając powyższą listę rodzajów stresu zewnętrznego, jeśli masz na tyle szczęścia aby złapać wielkiego szczupaka, który jest w doskonałej kondycji (gruby) w czasie lata, zgromadziłeś tylko kilka subletalnych rodzajów stresu zewnętrznego. Teraz, wyciągnij tę piękność z wody do uzupełniających się wzajemnie zdjęć, pomiary (postaraj się zdobyć ten dokładny pomiar) i ważenie. Są szanse, że ryba może zostać poważnie zestresowana! Mała, chuda ryba ma największe szanse na przeżycie. Wszystkie szanse przeżycia poprawiają się w zimnej wodzie. Przeżycie znacznie wzrasta gdy ryba nie jest wyjmowana z wody. Przyjrzyjmy się dokładniej badaniom przeprowadzonym na pstrągach tęczowych przez Ferguson i Tufts z Uniwersytetu Queen's w Kingston, Ontario. Ci naukowcy donieśli, że u wyczerpanych ryb po jednej minucie wystawienia na powietrze, zawartość kwasu mlekowego we krwi stale rosła w przeciągu całego okresu obserwacji (4 godziny), w porównaniu do piku w zawartości kwasu mlekowego we krwi po jednej godzinie u wyczerpanych ryb, które nie były wystawione na powietrze. Również ten pik w zawartości kwasu mlekowego był o połowę mniejszy, niż doświadczyły ryby wystawione na powietrze. Początkowo, pstrągi tęczowe wystawione na powietrze doświadczyły dramatycznych zmian w gazach we krwi. Co ważne, po 12 godzinach przeżyło 100% wypoczętych ryb, 88% ryb wyczerpanych, 62% wyczerpanych ryb i wystawionych na powietrze na 30 sekund i tylko 28% wyczerpanych ryb wystawionych na powietrze na 1 minutę. Pamiętajmy, że te wyniki badań dotyczą pstrągów tęczowych. Szczupaki nie były testowane. Oczywiście większość szczupaków jest wystawiana na powietrze przed wypuszczeniem, a "C&R" była i jest wysoce skuteczna, co jest udokumentowane. Jednakże jest podobnie oczywiste, że badania zdecydowanie wskazują, że wystawienie na powietrze znacznie zwiększa zadatki na śmierć u wyczerpanych ryb. Te sugestie są podtrzymywane zarówno przez dane jak i teorię. Na przykład badania przypisywały śmiertelność po wyczerpujących ćwiczeniach aż po "kwasicę wewnątrzkomórkową" wewnątrz mięśni (to sugeruje, że zatrzymywanie mleczanów może przyczyniać się do śmiertelności). Równie ważny jest fakt, że podczas wystawienia na powietrze delikatne części skrzeli łamią się, jeśli nie są podtrzymywane przez wodę, prowadząc do redukcji oddychającej powierzchni i dużej redukcji zawartości tlenu we krwi. Podobnie do osoby, która właśnie skończyła ćwiczyć, normalną odpowiedzią na wyczerpanie jest ciężkie oddychanie (podniesiony transport tlenu w odpowiedzi na zwiększone wymagania tlenowe). Wyciąganie ryby z wody po walce jest równoważne z wstrzymaniem twojego oddechu po wytężonym ćwiczeniu. Nic dziwnego, że twój szczupak stara się gwałtownie wrócić do wody! Pamiętaj, wszystkie ryby są wrażliwe, a im dłużej twoja zdobycz jest poza wodą, tym większe ryzyko śmierci! Znaczenie przetrzymywania ryby w wodzie dla podniesienia przeżywalności jest ostatnio rozpoznawane jako część "Shimano Sport Fisheries Initiative" (Inicjatywy Łowisk Sportowych Shimano), a ściślej partnerskich wyników naukowych badań pomiędzy Shimano, National Sciences and Engineering Research Council of Canada (Państwowa Rada Kanady ds. Badań Naukowych i Inżynieryjnych) i dr Bruce'a Tufts wraz z jego zespołem badawczym na Uniwersytecie Queen's w Ontario. Dla celów "Canadian Fishing Tour" (Wędkarskie Mistrzostwa Kanady) została rozwinięta nowa procedura obchodzenia się z rybami - "Advanced Water Weigh-In System" (Zaawansowany System Ważenia w Wodzie). Ten system uwzględnia przeniesienie ryby do dobrze natlenionego pojemnika ważącego, eliminując tym samym wystawienie na powietrze podczas ważenia używając "Shimano's Live Release System" (System Żywego Wypuszczania Shimano), co pozwala rybie być dokładnie zważoną podczas gdy jest zanurzona w dobrze natlenionej wodzie. Minimalizowanie stresu Odpowiedzialne praktyki obchodzenia się mogą zminimalizować wyczerpanie. Możemy również mieć wpływ na stresy związane z temperaturą wody i wystawieniem na powietrze. Odnośnie temperatury wody, możesz ograniczyć wędkowanie do obszarów akwenu z chłodniejszymi temperaturami lub możesz spróbować zredukować stres, poprzez praktykowanie uwalniania w wodzie, gdy woda jest ciepła. Co ważne, wypuszczanie - jeśli chcemy robić to dobrze - wymaga od każdego z nas zminimalizowania czasu, w którym nasz szczupak przebywa poza wodą! Jeśli nie jesteś nowy dla tego sportu, prawdopodobnie posiadasz kilka zdjęć ryb o różnych rozmiarach. Na zakończenie sezonu, gdy przeglądamy nasze zdjęcia jedyną różnicą pomiędzy poszczególnymi okazami jest to, że mamy na sobie różne koszulki lub niektóre ryby wyglądają na mniejsze, ponieważ przybraliśmy na wadze! Na poważnie, zapytaj siebie czy potrzebujesz kolejnego zdjęcia ryby w tym rozmiarze, chyba że jest to wyjątkowa ryba. Jeśli twoja łódź jest za głęboka aby dosięgnąć twojej ryby podczas gdy znajduje się w wodzie, natychmiast umieść swoją zdobycz w dobrze natlenionym zbiorniku, jeszcze przed wyjęciem haków. Działaj najszybciej jak to możliwe i uwolnij rybę możliwie delikatnie i sprawnie, przykładając uwagę do podtrzymywania ciała ryby i nie usuwania zbyt dużej ilości śluzu (używaj rękawic) podczas uwalniania. Jeśli twoim celem jest zdjęcie, działaj szybko. Zminimalizuj czas przebywania szczupaka poza wodą. Jeśli możesz dosięgnąć wody i swojej ryby, najlepiej chwyć ją i usuń haki bez wyciągania zdobyczy z wody. Czasem konieczne może być użycie podbieraka. Jak już się w nim znajdzie, pozostaw siatkę i rybę w wodzie. Miej przygotowane narzędzia do obcięcia haków tkwiących w rybie bądź siatce, lub nawet obcięcia żyłki aby ułatwić usunięcie przynęty (wiem, że to może kosztować utratę przynęty lub dwóch). Teraz, jeśli chcesz zdjęcia, wspaniałe można uzyskać przez delikatne podniesienie głowy ryby tuż przed tym jak odpłynie. Pamiętaj, uwalnianie - jeśli zamierzamy to zrobić, zróbmy to dobrze! Brad Latvaitis - profesjonalny łowca przez przeszło trzy dekady, certyfikowany na ichtiologa przez American Fisheries Society. Od 1977 roku doradczy członek zarządu National Fresh Water Fishing Hall of Fame, odgrywa czynną rolę w zapisach prawnych i w programach środowiskowych. We wczesnych latach 80-tych przewodniczący badań Muskies Inc., Brad przygotował broszury zatytułowane: "Po co wypuszczać szczupaki?", "Po co zarybiać szczupakiem?" i "Wskazówki do wypuszczania szczupaków". Odegrał znaczącą rolę w projekcie "Illini", początkowym zarybieniu szczupakami przez Illinois DOC i w 1987 roku otrzymał czwartą coroczną nagrodę Clayton Slack, Jr. Memorial Award od Michiana Chapter of Muskies Inc. za wkład, który przyczynił się do zarybienia szczupakiem w Indianie. Okazjonalnie pisze artykuły do różnych publikacji.
|
|||||||||||
|