SZCZUPAK - Esox Lucius

ESOX LUCIUS

Wzrok szczupaka - Daniel Bagur

"Wzrok szczupaka" - Daniel Bagur, tłum. Mateusz Baran

My ludzie jesteśmy w stanie o każdej porze widzieć tylko mały obszar z przodu. Jeśli potrzebujemy się rozejrzeć, po prostu obracamy nasze głowy. Szczupak jest zdolny do drobnego poruszania swoimi gałkami ocznymi dzięki mięśniom zlokalizowanym w oczodole. Te drobne ruchy są niewystarczające biorąc pod uwagę względną nieruchomość szyi i szczupak musi je rekompensować zwiększając kąt swego pola widzenia. Rozwinęły one zdolność do postrzegania niemal całego horyzontu. Szczupaki mają dwie ślepe plamy, dokładnie z tyłu i poniżej ryby. Z przodu ryby, pola widzenia obu oczu zachodzą na siebie zapewniając strefę widzenia binokularnego. Ten system pozwala rybie dokładnie ocenić dystans między ofiarami podczas zasadzki. Równocześnie ryba jest zdolna do monitorowania innych ryb lub drapieżników obecnych na horyzoncie po obu bokach, aż po tył.

Tak jak u ludzi, warstwa wrażliwych na światło komórek u ryb wyściela gałkę oczną lub siatkówkę i zawiera zarówno pręciki jak i czopki. Pręciki nie mogą odbierać kolorów, ale są bardziej wrażliwe i pracują lepiej w warunkach słabego oświetlenia. Czopki są zdolne odróżniać poszczególne kolory, ale wymagają jasności światła słonecznego aby prawidłowo funkcjonować. W trakcie wzrostu ryby, liczba pręcików i czopków obecnych w oku również wzrasta. To powoduje zwiększenie ostrości i czułości. Im większa ostrość widzenia, tym większy zasięg, w którym ryba może widzieć dany obiekt. Ta poprawa wraz ze wzrostem występuje najbardziej gwałtownie podczas wczesnych stadiów rozwoju i zwalnia podczas osiągania dorosłości.

Bone, Marshall i Blaxter (1999) sugerują, że rybie oko w bezruchu jest krótko wzroczne w kierunku do przodu i daleko wzroczne na boki. To umożliwia szczupakowi wyłapywać pojedyncze ofiary pływające przed nim, podczas gdy oczami śledzi odległy horyzont poszukując większej ilości pożywienia lub zbliżających się drapieżników. Dzieje się tak, ponieważ ciśnienie płynu wewnątrz oka wypycha sferyczne soczewki do przodu. Mimo że rybie oczy nie mogą wyostrzyć konkretnego obrazu tak sprawnie jak nasze, szczupak jest zdolny wciągnąć soczewki do tyło w stronę ogona, używając mięśni w oku. Kiedy soczewki zostaną poruszone, boczny widok pozostaje taki sam, podczas gdy przedni widok staje się daleko wzroczny. To umożliwia rybie skupienie się na przedmiotach z przodu, będących na różnych dystansach, przy jednoczesnym ciągłym sprawdzaniu odległego horyzontu na swoich flankach.

Wootton (1999) odnotował, że nawet jeśli woda jest najczystsza, przedmiot pływający dalej niż 40 metrów od ryby, raczej nie zostanie dostrzeżony. Inni naukowcy utrzymywali, że ta odległość wynosi 50 metrów. Oba sposoby widzenia w wodzie są tylko efektywne przy bliskich odległościach. Przy dalszych używane są inne zmysły.

Jeśli zrozumiemy jak szczupak postrzega swój świat, będziemy mogli sprawić aby nasze przynęty będące w wodzie rzucały się w oczy i kojarzyły mu się z nieodpartym łatwym posiłkiem.